NISPA

Nijmegen Institute for Scientist-Practitioners in Addiction

Palliatieve zorg voor mensen met een verslaving en multiproblematiek

Vraag en doelstelling
Literatuur en praktijk laten zien dat er bij zorg- en hulpverleners in Nederland onvoldoende bekend is over de specifieke noden van mensen met een verslaving en multiproblematiek in een palliatieve fase, en die van hun naasten. Ook kennis over de organisatie van deze zorg is onvoldoende aanwezig. Over het perspectief van cliënt en naaste is nog minder bekend.

Het Leger des Heils is in samenwerking met het expertisecentrum Palliatieve Geneeskunde van het Radboudumc, NISPA, Tactus en Netwerk Palliatieve Zorg Regio Arnhem en de Liemers, een onderzoek gestart naar palliatieve zorg voor mensen met een verslaving en multiproblematiek. Deze studie brengt in kaart hoe palliatieve zorg voor mensen met een verslaving en multiproblematiek georganiseerd is en welke problemen, behoeften, verbeterpunten en goede voorbeelden zorgverleners, cliënten en naasten ervaren en suggereren. De projectgroep wil met de studie bijdragen aan een meer samenhangend en eenduidig palliatief zorgbeleid en -praktijk voor mensen met een verslaving en multiproblematiek. Daarnaast draagt dit project, door de toekomstige ontwikkeling van een opleidingsmodule, concreet bij aan de verbeteringen van zorg voor mensen met een verslaving en multiproblematiek in een palliatieve fase.

Onder palliatieve zorg wordt in dit project verstaan ‘de zorg voor cliënten die niet meer beter zullen worden door een somatisch ongeneeslijke aandoening en/of door de ernstige, groeiende fysieke aftakeling als gevolg van het verslavende gedrag.’

Opzet
Een kwalitatieve studie waarbij 10-15 cliënten en 5-10 naasten deelnemen aan semigestructureerde interviews over hun fysiek, spiritueel en psychosociaal welzijn en ervaringen in palliatieve zorg. Inclusiecriteria voor cliënten zijn onder andere dat zij lijden aan een ernstige stoornis in het gebruik van middelen en een ongeneeslijke ziekte of ongeneeslijke fysieke aftakeling, als gevolg van verslavend gedrag. Resultaten van cliënten worden vervolgens ter validatie voorgelegd aan een aantal cliëntenraad leden van een specialistisch verpleeghuis voor complexe zorg en behandeling: deze cliënten zijn verslaafd en hebben vaak ook multiproblematiek, maar zijn niet in een palliatieve fase.  Aanvullend worden vier focusgroepen georganiseerd voor professionele zorgverleners, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen (n=24-40) over de inhoud van zorg op verschillende dimensies, organisatie van zorg, communicatie met cliënten, zorg voor naasten en zelfgerapporteerde competenties in verslaving en palliatieve zorg. Twee onderzoekers voeren inductieve inhoudsanalyse uit op de interviews. Groepsinterviews ondergaan ook een Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats (SWOT) analyse om de belangrijkste resultaten (samen) te vatten.

Resultaten
Resultaten worden in de loop van 2018 verwacht.

Looptijd
2017 – 2018

Opdrachtgever
Het project is gesubsidieerd door Leger des Heils.

In samenwerking met
Leger des Heils, Radboudumc, Tactus, Netwerk Palliatieve Zorg regio Arnhem en de Liemers, Hospice Rozenheuvel

Onderzoeksteam
Anne Ebenau (Radboudumc)
Boukje Dijkstra (NISPA)
Marianne Stal-Klapwijk (Leger des Heils)
Chantal ter Huurne (Tactus)
Ans Blom (Netwerk Palliatieve Zorg regio Arnhem en de Liemers)
Kris Vissers (Radboudumc)
Marijke de Groot (Leger des Heils)
Marieke Groot (Radboudumc)